Waarom er snel een onvoorwaardelijke corona-uitkering moet komen

Foto door Free To Use Sounds via Unsplash

Het is duidelijk dat het corona-virus grote economische schade veroorzaakt, nog afgezien van de medische schade. Het is duidelijk dat er economische maatregelen moeten worden genomen om grotere schade te voorkomen, en sommige zijn al in gang gezet. Maar als je nadenkt over hoe de economische schade eruitziet en hoe deze zich gaat ontwikkelen naarmate de gedeeltelijke lockdown langer duurt, dan is er eigenlijk maar één conclusie mogelijk: er is veel meer nodig.

Wellicht ten overvloede: dit is geen normale economische crisis. Bij een normale economische crisis weten we precies wat we moeten doen. Zoals in 2008. Want wat gebeurt er dan? Iedereen trapt tegelijk op de rem. Consumenten stoppen met kopen, bedrijven stoppen met investeren, banken stoppen met geld uitlenen. Dus het is ook duidelijk wat er moet gebeuren: voet van de rem en gas geven. Hoe, dat maakt eigenlijk niet zo veel uit. Overheidsuitgaven (1929), monetair beleid (2008), of helicopter money (nooit).

Maar nu zou dat allemaal niet helpen en de monetaire variant zou zelfs dom zijn. Want nu hebben we GEEN economische crisis. We hebben een volksgezondheidscrisis. Het eerste doel is: voorkomen dat er zoveel mensen tegelijk ziek worden dat onze gezondheidszorg implodeert en er honderdduizenden doden vallen. Daartoe nemen we maatregelen, waaronder het platleggen van delen van de economie, en het afremmen van andere. We willen dus helemaal geen gas geven. En al helemaal niet in de delen die we afgeremd hebben.

Vergeet alles wat je zou doen bij een recessie, politicus. Dit is geen recessie.

Wat we in ieder geval wel zouden moeten doen is de schade van de genomen maatregelen vergoeden. Dat is rechtvaardig, en bovendien voorkom je ermee dat de hele economie in elkaar stort. Dat zouden we moeten doen. Idealiter. Als we het zouden kunnen. Maar we kunnen het niet. Ik noem twee woorden: aardbevingsdossier en toeslagenaffaire.

We kunnen het niet, en ik zal straks betogen dat het ook onmogelijk wordt als de situatie langer duurt. En het helpt bepaald niet dat de man die al twee keer bewezen heeft dat hij het niet kan, minister Wiebes, zo’n schaderegeling zou moeten uitvoeren. Want het maakt natuurlijk voor een kok niets uit of hij in loondienst werkt of als zzp’er. Ja, formeel mag de een niet werken en kan de ander niet werken omdat zijn opdrachtgevers toevallig allemaal dicht zijn, maar dat is natuurlijk zo’n evidente onzin dat — nou ja, laat maar..

Dus wat zou dan wel allereerst je doel moeten zijn, economisch gezien? Preventie! Voorkomen dat er ongelukken gebeuren. Ongelukken zoals een diepe, lange depressie. Een economische krimp van tien procent, die orde van grootte. En ook, onvermijdelijk, persoonlijke tragedies.

En als deze situatie geen drie weken duurt, maar drie maanden, en daar heeft het alle schijn van, dan gebeuren er grote ongelukken. Vrijwel geen horeca-bedrijf kan drie maanden zonder inkomsten als de huur en de lonen doorbetaald moeten worden. En veel zzp’ers hebben ook niet zo’n grote buffer. In de sectoren die plat liggen — de horeca, de evenementenbranche, de culturele sector, de entertainmentindustrie — werken heel veel mensen als zzp’er of op korte contracten. Ja, we hebben een sociaal vangnet in Nederland, maar dat is nooit bedoeld voor een krimp van tien procent of meer.

Want als de situatie langer dan zes maanden duurt, worden de ongelukken groter. Meer faillissementen en ontslagen. Maar ook: arbeidscontracten lopen af, ww-rechten lopen af, huurcontracten lopen af. Het nieuwe schooljaar gaat niet van start en de sportcompetities ook niet. Hele bedrijfstakken gaan failliet.

Het wordt dan steeds onzinniger om onderscheid te blijven maken tussen niet mogen en niet kunnen werken. Tussen het restaurant dat dicht moet en de partycateraar die geen werk heeft omdat er geen parties meer zijn.

Schadeherstel, in de zin van rechtvaardig en volledig, is gewoon veel te ingewikkeld, het duurt te lang en op een gegeven moment kom je er toch niet meer uit wat de inkomsten zonder Corona zouden zijn geweest. Vergeet rechtvaardigheid. Vergeet zelfs misbruik. Denk alleen aan snelheid en effectiviteit. En dan blijft er eigenlijk maar één optie over.

Geef iedereen die daarom vraagt €1500 in de maand per volwassene (tot de pensioenleeftijd) en €750 per kind. Direct en onvoorwaardelijk. En misschien nog beter ongevraagd, want er zijn helaas mensen voor wie elke drempel te hoog is. Al het andere wat je kunt verzinnen is too little, too late. Al het andere voorkomt geen faillissementen, huisuitzettingen, depressies en zelfmoorden. Of anders gezegd: al het andere kan altijd nog, later.

Duur? Ja. Komt er geld bij mensen die het niet nodig hebben? Vast. Maar als we het niet doen, en de semi-lockdown duurt langer dan drie maanden, dan is het economisch en menselijk leed simpelweg niet te overzien.

Dus hoe lang gaat het duren? Geen idee. Totdat we herd immunity bereiken of totdat er een vaccin is, als ik het allemaal goed begrijp. Hoe lang is dat? Geen idee, alweer. Binnen anderhalf jaar is er zeker een vaccin, las ik vandaag.

Dus ik hoop dat de boven ons gestelden wel een idee hebben. En dat ze, als ze het ook niet helemaal weten, het zekere voor het onzekere nemen.

Entrepreneur. Economist. Writer. Blockchain, basic income, social innovation. Co-founder of Thesis One. Groningen, the Netherlands. www.ronaldmulder.com